Tissue Engineering
مهندسی بافت، یکی از برجسته ترین ابداعات و کشفیات دانش پزشکی طی قرن گذشته به حساب می آید . در تعریفی ساده، این علم عبارت است از : کاربرد اصول و روشهای زیست شناسی و مهندسی در جهت ساخت جایگزین های زیستی به منظور ترمیم و بازسازی بافت های آسیب دیده و تخریب شده می باشد . سلول، داربست و فاکتورهای بیوشیمیایی، سه مولفه اصلی مفهوم مهندسی بافت هستند. متخصصین این رشته سعی دارند با به کارگیری قدرت تکثیر و تمایز سلول های بافت های مختلف، بالاخص سلول های بنیادی و جای دادن این سلولها در داربست هایی با خاصیت فیزیوشیمیایی مناسب و زیست سازگار به همراه عوامل شیمیایی مختلف، بافت های آسیب دیده و یا از دست رفته را ترمیم کرده و عملکرد بافتهای مذکور را به آنها بازگرداند.
تعریف رشته
مهندسی بافت یک علم بین رشته ای (interdisciplinary) و از شاخه های نوین علم پزشکی است و عبارت است از استفاده از اصول و روشهای مهندسی مهندسی مواد، مکانیک، فیزیک و شیمی) و علوم زیستی، به منظور تولید جایگزین های بیولوژیک جهت ترمیم و بازسازی بافتهای آسیب دیده، حفظ و یا بهبود عملکرد بافتها، مورد استفاده قرار می گیرد. " دانش آموختگان این رشته با آشنایی با ساختمان بافتها، سلول های زنده و بیومواد به طراحی و ساخت داربستها و ساختارهای زیست سازگار و زیست تخریب پذیر می پردازند.
شرایط و نحوه پذیرش در دوره
قبولی در آزمون ورودی مطابق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می باشد. داوطلبین ورود به این رشته باید دارای دانشنامه کارشناسی ارشد در یکی از رشته های علوم تشریحی (آناتومی، بافت شناسی و جنین شناسی زیست شناسی ( کلیه گرایش ها)، بیوتکنولوژی، زیست شناسی تکوینی، بیولوژی سلولی و مولکولی، مهندسی پزشکی (کلیه گرایش ها)، فیزیولوژی، ایمنی شناسی پزشکی، فارماکولوژی، بیوپلیمر، بیومواد، مهندسی پلیمر، مهندسی مواد، شیمی، بیوشیمی بیوشیمی بالینی، ژنتیک انسانی، خون شناسی آزمایشگاهی و بانک خون، فیزیک پزشکی، نانوتکنولوژی، نانوتکنولوژی پزشکی، زیست فناوری پزشکی، مهندسی شیمی، شیمی، مهندسی کامپیوتر، مهندسی نساجی، مهندسی مکانیک (کلیه گرایش ها)، مهندسی برق (کلیه گرایش ها) ، بافت شناسی دامپزشکی و یا دارای دکتری عمومی در رشته های پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، دکتری حرفه ای دامپزشکی و دکتری حرفه ای علوم آزمایشگاهی) باشند.
فلسفه (ارزشها و باورها)
دانشجویان در جریان این دوره می آموزند که چگونه با کمک در کاهش آلام جسمانی، موجب افزایش نشاط روحی هم وطنان خود و ارتقای سطح سلامت افراد جامعه بشوند . با انسجام دادن و نظم بخشیدن به فعالیتهای مرتبط با مهندسی بافت ، ارزشهایی چون احترام به نسوج و حفظ بافت های سالم تا حد ممکن و ارتقای کیفیت خدمات مرتبط با باز ساخت بافت را مد نظر قرار می گیرند . در ضمن با توجه به نقش بسیار ارزشمند و اساسی دانش آموختگان این رشته، هم اکنون در ایران و جهان در درمان بیماریهای صعب العلاج ، توجه به شرایط خاص این بیماران و اهمیت کیفیت زندگی آنان و ایجاد امید بقا در شرایط سخت از ارزش های مهم رشته محسوب می شود.
در بازنگری این برنامه، بر ارزش های زیر تاکید می شود:
- هدفمند نمودن تحقیقات به سمت تولید فرآورده های سلولی و بافتی که مصارف بالینی داشته و جهت درمان بیماریها استفاده خواهد شد
- تاکید بر تامین حفظ و ارتقای سلامت جمعیت هدف، در استفاده از سازه های بافتی تولید شده
- رعایت اکید اصول اخلاقی ، حقوقی و شرعی در کلیه فعالیتهای مرتبط با آماده سازی سلول و فرآورده های سلولی ، تهیه داربست و تولید سازه های بافتی
- تلاش در پایش کیفی سازه بافتی و بیو ایمپلنت ها در مراحل تولید ، حفظ و بکارگیری مناسب آنها در بدن بیمار
- تاکید بر حفظ نمونه های بافتی به عنوان سرمایه های ملی و خود کفایی و تسریع در توسعه بانک های اعضا
دورنما (چشم انداز)
دورنمای این رشته در ۱۰ سال آینده دستیابی به توان تولید بالای فرآورده های مؤثر در ترمیم بافت و جایگزینی سلول ها به حدی فراهم گردد که جمهوری اسلامی ایران بتواند جزء ۱۰ کشور برتر جهان و اولین کشور برتر منطقه در این تکنولوژی قرار گیرد .در ضمن در ۵ سال آینده کشور در زمینه نیروی انسانی متخصص در زمینه مهندسی بافت تا حدودی نیازش مرتفع گردد .
رسالت (ماموریت):
رسالت این رشته عبارت است از تربیت دانش آموختگانی است که توانایی انجام وظیفه در کلیه ابعاد آموزشی، پژوهشی، صنعتی، خدماتی را با توجه به کاربردها و تحولات رشته مهندسی بافت در حوزه های مختلف علوم پزشکی با تولید فرآوردهای سلولی و بافتی جهت درمان آسییها و بیماری ها را بدست آورند . همچنین ماموریت این رشته ، تربیت نیروهای آگاه به تکنیک های پیشرفته در زمینه مهندسی بافت و پزشکی بازساختی ، توانمند، مسئولیت پذیر و حساس به سلامت افراد و جامعه است که تخصص خود را در حیطه مهندسی بافت و سازه های بافتی در اختیار جامعه قرار دهند.
اهداف کلی:
- انتظار می رود دانش آموختگان این دوره قادر باشند:
- تامین نیروهای لازم جهت ارتقاء سطح پژوهش و آموزش در زمینه مهندسی بافت در پزشکی در دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی وابسته
- تامین نیروی متخصص برای هدایت موسسات تولیدی و پژوهشی جهت فرآورده های مهندسی بافت
- فراهم ساختن تدریجی بستر لازم برای ایجاد پزشکی بازساختی
نقش های دانش آموختگان در جامعه:
دانش آموختگان این رشته در نقش های پژوهشی،آموزشی و خدماتی در جامعه انجام وظیفه میکنند.
وظایف حرفه ای دانش آموختگان به شرح زیر است:
- طراحی ،اجرا و ارزشیابی پروژه های مرتبط با ترمیم اعضای مختلف بدن و بیومواد
- طراحی،اجرا و ارزشیابی پژوهش های پایه در خصوص تکنین های پیشرفته مهندسی بافت
- مشارکت در آموزشها در دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی
- تولید محصولات مرتبط با بافت سازه
- ایجاد مراکز تولید فرآورده های بافت
- کنترل کیفی فرآورده های بافتی ساخته شده
- ارائه خدمات تخصصی مرتبط در بانک های اعضاء
-تهیه و تولید جایگزین های بافتی تجاری جهت استفاده در کلینیک،بیمارستان هاو...
جایگاه شغلی دانش آموختگان:
دانش آموختگان این دوره می توانند در مراکز تحقیقاتی ،آزمایشگاههای علوم پزشکی و مراکز درمانی و بیمارستانی و شرکت های دانش بنیان به عنوان محقق،عضو هیات علمی،مدیر تولید،مسئول فنی و عناوین مشابه در بخش های تحقیق و توسعه(( R&Dو در زمینه تولید سازه های بافتی جذب شده و خدمت نمایند.
-مراکز رشد
-پارک های تحقیقات و فناوری و شرکت های دانش بنیان
-مراکز تحقیقاتی ،پژوهش کده ها و پژوهشکده های مرتبط با رشته
توانمندی ها و مهارت های مورد انتظار برای دانش آموختگان:
الف:توانمندی های پایه مورد انتظار:
- مهارت های ارتباطی- تعامل
- آموزش و تدریس
- پژوهش و نگارش مقالات علمی
- تفکر انتقادی
- مهارت های حل مسئله
- مهارت های مدیریت
- کار آفرینی
ب: توانمندی های اختصاصی مورد انتظار:
- ساخت انواع داربست های بیولوزیکی
- جداسازی انواع سلول از بافت های مختلف
- انجام کشت دو بعدی و سه بعدی و تمایز سلولی
- ساخت سازه های بیولوژیک بافتی
- رعایت اصولGMPدر فعالیت ها