معرفی، تاریخچه، اهداف و رسالت
1- تعریف گروه آموزشی معارف اسلامی
از آنجا که گروه معارف اسلامی ، یک گروه آموزشی همچون سایر گروه های آموزشی می باشد ، بنابر این تعریف مذکور در « آیین نامه مدیریت دانشگاه ها و موسساتآموزش عالی » در مورد آن نیز صادق است :
« گروه آموزشی ، واحدی است متشکل از اعضای هیات علمی متخصص در یک رشته از شعب دانش بشری که در دانشکده یا آموزشکده ای دایر است و اعضای هیات علمی هر گروه مجموعاً شورای گروه را تشکیل می دهند .» گروه معارف نیز گروهی است متشکل از اعضاء هیأت علمی متخصص در رشته معارف اسلامی که طبق قانون بعنوان زیر مجموعه ای از معاونت آموزشی دانشگاه انجام وظیفه می نماید .
لازم به ذکر است در حال حاضر در دانشگاه علوم پزشکی سمنان این مسئولیت به معاونت آموزشی دانشکده پزشکی سپرده شده است و مکان فیزیکی گروه معارف اسلامی این دانشگاه در محل اداری دانشکده پزشکی این دانشگاه می باشد.
2 - تاریخچه گروه معارف اسلامی
بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و ضرورت فرهنگ سازی براساس فرهنگ ایرانی – اسلامی و ارتقای ارزشهای دینی و آگاهی های معنوی و مذهبی در مراکز آموزش عالی ، شورای انقلاب فرهنگی که به دستور و هدایت امام راحل (ره) تشکیل شده بود بنای اولیه و مقدمات تشکیل گروه معارف را به صورت دروس معارف اسلامی تدوین و به وزارت فرهنگ و آموزش عالی پیشنهادکرد که از سال ۱۳۶۰ بعد از تعطیلی انقلاب فرهنگی فعالیت آموزشی خود را آغاز نمود.
تعیین جایگاه گروه معارف اسلامی و شرایط مدیریت گروه مذکور در دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی در مصوب دویست و چهل و نهمین جلسه مورخ 70/4/11 شورایعالی انقلاب فرهنگی مصوب 1370,04,11 بیان شده است
3- رسالت گروه معارف اسلامی
رسالت این گروه ایجاد بینش و ارتقاء سطح اطلاعات در مقاطع مختلف فرهنگ و معارف اسلامی و ایجاد تعهد و انگیزه نسبت به رعایت ارزشهای اسلامی و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی از طریق ارائه آموزش های لازم در قالب دروس معارف اسلامی ، مشاوره در امر آموزش و پژوهش دانشجویان و ارتقاء سطح دانش و مهارت اعضاء گروه در زمینه آموزشی / پژوهشی از طریق برگزاری دوره های کسب مهارت های تحقیق ، تدریس و ارزشیابی و با استفاده از منابع و فن آوری نوین برای رسیدن به رسالت گروه می باشد
4-معارف اسلامی
دروس معارف از مجموعه آن دسته از دروسی است که به حسب دامنه مخاطبین ، فراگیر بوده و اختصاص به یک رشته و یا یک مقطع خاص تحصیلی ندارد .به عبـــارت دیگر ، عمومـــی بــــودن دروس معارف ، نشــان دهنده « غیر اختصاصی بودن » به رشته ای خاص است و نه « غیر تخصصی بودن » .دروس معارف اسلامی مشتمل بر هفت گروه با17 عنوان درسی در قالب 34 عنوان درسی است که همه دانشجویان باید 16 واحد از آنها را بگذرانند:
1) مبانی نظری اسلام :
* اندیشه اسلامی 1( مبدا و معاد ) به ارزش 2 واحد درسی
*اندیشه اسلامی2( نبوت و امامت ) به ارزش 2 واحد درسی
* انسان در اسلام به ارزش 2 واحد درسی
* حقوق اجتماعی و سیاسی در اسلام به ارزش 2 واحد درسی
دو مورد ( 4 واحد ) از عناوین فوق بصورت انتخابی بایستی گذرانده شود
2) اخلاق اسلامی :
* فلسفه اخلاق ( با تکیه بر مباحث تربیتی ) به ارزش 2 واحد درسی
*اخلاق اسلامی ( مبانی و مفاهیم ) به ارزش 2 واحد درسی
*آئین زندگی ( اخلاق کاربردی ) به ارزش 2 واحد درسی
* عرفان عملی اسلام به ارزش 2 واحد درسی
یک مورد ( 2 واحد ) بصورت انتخابی بایستی گذرانده شود .
3) انقلاب اسلامی :
* انقلاب اسلامی ایران به ارزش 2 واحد درسی
* آشنائی با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به ارزش 2 واحد درسی
* اندیشه سیاسی امام خمینی به ارزش 2 واحد درسی
یک مورد ( 2 واحد ) بصورت انتخابی بایستی گذرانده شود .
4) تاریخ اسلام :
* تاریخ تحلیلی صدر اسلام به ارزش 2 واحد درسی
* تاریخ امامت به ارزش 2 واحد درسی
از دو عنوان یک مورد ( 2 واحد ) اجباری می باشد .
5) آشنایی با منابع اسلامی :
* تفسیر موضوعی قرآن به ارزش 2 واحد درسی
* تفسیر موضوعی نهج البلاغه به ارزش 2 واحد درسی
از دو عنوان یک مورد ( 2 واحد ) بصورت انتخابی اخذ می شود .
6): تاریخ فرهنگ وتمدن اسلامی ( 2 واحد )( الزامی)
7): دانش خانواده و جمعیت ( 2و احد )(الزامی)
5- نحوه گزینش اساتید گروه معارف اسلامی
شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس مصوبه خود وظیفه گزینش اساتید معارف اسلامی را به « معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها » واگذار نموده است که این روند همچون سایر گروه های آموزشی ، از طریق پیشنهاد گروه معارف اسلامی به معاونت آموزشی دانشگاه وفراخوان عمومی جذب و فرایند گزینش از طریق گزینش استاد وزارت متبوع به معاونت امور اساتید از طریق این معاونت صورت می پذیرد که پس از موفقیت درگزینش های علمی و اخلاقی نتیجه از طریق گزینش وزارتخانه به دانشگاه ابلاغ می گردد . بعد از این مرحله دانشگاه نیز ضوابط خود را اعمال نموده و در نهایت فرد به عنوان عضو هیات علمی به استخدام دانشگاه در می آید.
6- وظایف گروه معارف اسلامی
گروه دروس معارف اسلامی در نظام آموزش عالی کشور به عنوان یک گروه آموزشی مطرح است . بنابر این گذشته از لزوم توجه به ویژگی های ارائه این دروس به عنوان انجام یک رسالت الهی ، تمامی وظایــف تعریف شــده برای گروههای آموزشی ، از وظایف گروه آموزشی دروس عمومی نیز قلمداد می شود.
این وظایف شامل سه دسته است : « اداری و اجرایی » و « آموزشی» و « پژوهشی » میباشد.
وظایف اداری و اجرایی : انتخاب مدیر گروه ،برنامه ریزی امتحانات MCQ ،تصحیح اوراق امتحانی ، اعلام نمرات و رسیدگی به اعتراضات آن و ...
وظایف آموزشی ، پژوهشی و برنامــه ریزی و تنظیم برنامه های آموزشی که برای تدریس در هر رشته لازم است ، برنامه ریزی در مورد دروس ، اظهار نظر درباره ساعات تدریس و تحقیق اعضای گروه و ...
وظایف پژوهشی: هماهنگی و پیگیری فعالیت هــای پژوهشی اساتید گروه، برگزاری ژورنال کلاپ، هم اندیشی اساتید، طراحی فعالیتهای میان رشته ای با هیئت علمی
دیگر دانشکده ها...
7- وظایف مدیرگروه معارف اسلامی
مدیرگروه پس از انتخاب از طرف اعضای هیأت علمی گروه از طریق معاونت آموزشی جهت صدور حکم به ریاست دانشگاه معرفی می گردد که ریاست دانشگاه پس از تأئید معاونت امور اساتید اقدام به صدور حکم به مدت 2سال برای مدیرگروه می نماید .
مدیرگروه آموزشی دروس عمومی ، گذشته از وظایفی که به عنوان یکی از اعضای گروه به عهده دارد ، عهده داری وظایف خاصی به شرح ذیل نیز می باشد :
*انجام کلیه مکاتبات رسمی گروه
* تشکیل و اداره جلسات شورای گروه و ارسال گزارش کار ، مصوبات ، پیشنهادها و نظریات جمعی گروه به معاونت آموزشی .
* پیشنهاد تهیه لوازم ، کتاب ها و نشریات مورد نیاز گروه به معاونت آموزشی
* تهیه جدول دروس در هر نیمسال با همکاری اساتید و ارسال به دانشکده ها .
* تجدید نظر در برنامه ها با توجه به آخرین پیشرفت ها
* پیشنهاد طرح های پژوهشی
* پیشنها د نیازهای مالی گروه به معاونت آموزشی
* ارزیابی کار سالانه اعضای گروه و گزارش آن به معاونت آموزشی
* نظارت بر کلیه فعالیت های آموزشی و پژوهشی و خدماتی هر یک از اعضای گروه
* پیشنهاد ترفیع اعضای گروه به معاونت آموزشی